برای اینکه این آیه بدرستی و بیشتر درک شود، نخست کتاب مبین را توضیح میدهم .
در قرآن به کتاب مبین اشاره شده، این کتاب از جنس کاغذ نیست، در واقع حافظه است مانند حافظه های امروزی که میشناسیم مثل : هارد دیسک-رم -فلش، که اینها همه جسمی هستند . اما کتاب مبین، حافظهٔ متافیزیکی است که همه چیز در آن سیو و ضبط میشود، کتاب مبین کتابی است که، از قبل و از ازل تا ابد هر کس و هر چیز و هر عمل و هر فکر در آن ضبط میشود .
این آیه میفرماید: و ما تکون فی شأن و ما تتلو منه من قرآن و ما تعملون من عمل الا کنا علیکم شهودا.
یعنی در هیچ فکری و هیچ شأنی (حال و هوا) نیستی، و قرآن هم نمیخوانی و هیچ عملی نمیکنی، مگر اینکه ما شاهد همهٔ اینها هستیم . هنگامیکه (تغیضون ریشه اش از افاضه است) به شتاب از آن بگذری .
یعنی حتی اگر قرآن که میخوانی و عملی که انجام میدهی و یا نماز که میخوانی و هر حال و هوایی که داری، چه با آگاهی باشد و یا از روی عادت، از آن رد شوی اولٱ ما شاهد بر آنها هستیم، ثانیا فیه و ما یعزب (یعزب یعنی پنهانی و غیب )ما پنهان کاری ها را میدانیم، چه با فکر و تعمق و تدبر باشد چه سریع ار آن بگذرید، خداوند همهٔ آنها را میداند.
در ادامه میفرماید: من مثقال ذرة فی الارض و لا فی السماء، حتی ذره ای در آسمان و در زمین، و لا اصغر ولا اکبر، حتی کوچکتر و بزرگتر از آن، الا فی کتاب مبین .
قرآن خواندن و عمل کردن و فکر کردن، که هیچ تمام اعمال و افکار و حال و هوای هر موجود کوچکتر و یا بزرگتر، از ازل تا ابد در کتاب مبین است و ما شاهد بر آن هستیم و هیچ چیز از ما پنهان نمی ماند .